X
تبلیغات
انتقال تجربیات - انواع املا و تقویت املا نویسی در دوره ی دبستان
تجربیات آموزشی درپایه ی اول

مقدمه

این گفته را شنیده اید که «در آینده بیسواد کسی نیست که نتواند بخواند، بلکه کسی است که یاد نگرفته که چگونه یاد بگیرید». یکی از آرزوها این است که در بسیاری از زمینه های آموزشی، یافته های جدید و خلاقیت جایگزین روش های سنتی شود. بنابراین برای رسیدن به این آرزو باید دروس را به صورت کاربردی آموزش دادو مهارت یادگیری را در دانش آموزان تقویت کرد.

ضرورت

دانش آموزان بسیاری وجود دارند که در درس دیکته دچار مشکل هستند و یا از خود علاقه نشان       نمی دهند. بنابراین برای ایجاد انگیزه، علاقه و رفع مشکل دیکته ی دانش آموزان باید املاء را به صورت کاربردی آموزش داد.

املاء یکی از جلوه های زبان است و زبان یک مهارت است و مهارت جز از راه تمرین و تکرار به دست

 نمی آید. اگر تنها به همین امر توجه کنیم، سمت و سوی نگاه ما به درس املا تغییر می کند و خود به خود شیوه های صحیح تدریس املاء را کشف می کنیم. یادگیری صحیح املا تنها از طریق حفظ طوطی وار لغات حاصل نمی شود. معمولاً روش های آموزش مبتنی بر حس بینایی و حافظه دیداری برای یادگیری املا کارآمدتر و مناسب تر است.

در اين زمينه اينجانب پس از تحقيق و مطالعه ي فراوان وبحث وتبادل نظر با همكاران پيشكسوت مبادرت به جمع آوري انواع املا كه قابليت اجرا دركلاس هاي درس را داشتند نمودم.

برخي از آنها را در كلاس خودم آزمودم ،پس از حصول نتايج مطلوب  وبعد از ويرايش  آن ها رابه چهار گروه تقسيم نمودم كه ذيلا همراه نمونه هاي متعدد به آن ها اشاره شده است:

  1 - املاء کاربردی و انواع آن

اهداف  املا كاربردي

- دانش آموزان کاربرد حروف و کلمات را در موارد مختلف می آموزند.

- دانش آموزان در مرحله نوشتن که متکامل ترین مرحله زبان آموزی است، استقلال و اعتماد به نفس پیدا نموده و از نوشتن نمی هراسند.

 - گنجینه لغت دانش آموزان افزایش می یابد.

 -  انواع املا كاربردي

 - ساخت کلمه های چند بخشی:

 -  بخش اول را خودمان می نویسیم بخش های بعدی را دانش آموزان می نویسند.

- متنی را که نسبتاً ساده و به صورت داستان می باشد برای بچه ها تعریف می کنیم ودر پایان از آنها

 می خواهیم هر چه از داستان در ذهنشان مانده بنویسند و سپس برای دوستان خود بخوانند.

 -  با استفاده از لغت های بریده شده از روزنامه یک بند املا درست کنند و روی ورقه بچسبانند.

-  دانش آموزان جملات ناقص را کامل کنند.

مثال: مریم امروز ماشین اتش نشانی را دید و ...

 - کتابی خوانده می شود از دانش آموز خواسته مي شود خود را جای یکی از شخصیت های داتسان تصور کند و بنويسد اگر جای قهرمان داستان بود چه می کرد؟

- به هر گروه تصویر یکی از جانوران داده می شود تا در رابطه استفاده هایی که در زندگی روزمره دارد و محل زندگی آنان بنویسند و سپس مطالب خود را برای اطلاع بقیه دانش آموزان بخوانند.

ساختن کلمه های تازه :کادری شامل حروف متنوع به دانش آموزان داده می شود و از آنها خواسته

می شود با حروف داخل کادر کلمه بسازند

 (صفر نقطه ای – یک نقطه ای – دو نقطه ای – سه نقطه ای) و با کلمات جمله بنویسید.

با ترکیب های یک نشانه در زمان معین کلمه بنویسند.

برای نشانه ی جدید کلماتی را بنویسند که این نشانه را داشته باشد

برای نشانه ی مورد نظر نام چند شغل را بنویسید.

-  نام اعضای بدن را بنویسند.

 -  به آشپزخانه و یا مکانی دیگر در خانه برود و با کمک بزرگ ترهانام پنج چیز که مثلا صدای (ق) دارد را بنویسند.

-  اسم چند گل، انسان (دختر یا پسر)، میوه، جانور را با صدای مورد نظر معلم مثل (ل) بنویسد.

-  املا با روش بگرد و پيدا كن

از دانش آموزان خواسته مي شود:

نام چندتا از شكل هايي كه درتصوير مي بيني را بنويس

-  اسم وسایلی را که در خانه تان است را بنویس.

-  اسم تصاویری که در کتاب علوم می بینی را بنویس.

-  اسم رنگ ها، کتاب های داستانت، دوستانت، افراد خانواده ات، اسباب بازی ها، میوه ها، شهرها، کشورها، امامان، پیامبران، دخترها، پسرها، سوره های قرآن، گل ها، خوراکی ها، چیزهای گرد، مثلث، مربع و ... را بنویس.

- اسم تصاویری که دربخوانيم می بینی را بنویس.

- مامانت چه غذاهایی می پزد، نام آن را بنویس.

- از چه کارهای لذت می بری؟ آن ها را بنویس.

- نام چیزهایی که سفید هستند.

- نام چیزهایی که زرد هستند.

انواع تحقیق

 مثال: درباره آثار باستانی شهر خود تحقیق کنید و ...

انواع گزارش

مثال : برداشت خود را از یک فیلم، یا خبر و ... بنویسید.

انواع نامه نگاری

مثال: انتظارات خود را از دیگران در چند سطر بنویس و ...

- یکی از خاطرات خوشایند خود را بنویس.

- برای جمع، تفریق، تقسیم یا ضرب مورد نظر قصه بنویسند.

2 - املای آموزشی و انواع آن:

 با استفاده از این املا اختلالات و ضعف املایی دانش آموزان برطرف می شود.

انواع املاي آموزشي

 - املا گروهی: معلم به هر گروه متنی را جداگانه داده که سرگروه برای سایر افراد قرائت می کند، در این روش، سرگروه روی دیکته ها نظارت دارد و رفع اشکال می کند.

- در املای پای تخته ای به یک دانش آموز ضعیف و یک دانش آموز قوی همزمان املا می گوییم تا هم دقت او بیشتر شود و هم شکل صحیح کلمه را یاد بگیرد .

نوشتن کلمات به شکل ناقص روی تخته و کامل کرد آن ها توسط دانش آموزان.

- پانزده کلمه روی تابلو نوشته می شود سپس به دانش آموزان گفته می شود به ترتیب حروف الفبا در دفتر خود بنویسند اگر در هر طبقه بیش از یک کلمه وجود داشت کلمات آن طبقه براساس  حروف دوم و سوم طبقه بندی می شود.

1  - پس از آموزش یک درس از دانش آموزان بخواهید تا کلماتی را که شما تأیید می کنید بر اساس حروف الفبا در دفتر خود بنویسند

سپس معلم به طور تصافی از بعضی ازدانش آموزان می خواهد تا پای تخته آمده و کلمات مرتب شده خود را بنویسند و اصلاحات لازم به همراه توضیحات داده شود.

در پایان کلاس به دانش آموزان کلیه کلمات مرتب شده در تخته سیاه را در دفتر خود یادداشت می کنند.

-­ با جا به جا کردن نشانه های هر یک از کلمه ها نام یک جانور، شیء، گل، اسم را پیدا کند و بنویسد.

مثال:

شوم: موش                   سرخ: خرس

- تهیه دفترچه واژه نامه: این دفترچه بر اساس تعداد دروس بخوانیم تهیه می شود برای هر درس یک صفحه اختصاص داده می شود که آن صفحه نیز به چهار قسمت تقسیم شده است که در هر قسمت واژه های مهم، هم خانواده، کلمات هم معنی و کلمات مخالف را می نویسند.

 - با استفاده از کلمات هم خانواده که آن ها را در هم ریخته ایم و از بچه ها می خواهیم  حروف مشترک آن ها را پیدا کنند.

حامد - محمود - محمد

 

 -  از روی اعداد یا کلمات کامل، جدول کلمات یا اعداد ناقص را اصلاح کنند.

 

باران

بار

ض

ص

3

   ّ

 

-­ درس را حفظ کرده واز حفظ دیکته نوشته شود که در آن موقع بهتر می تواند بنویسد.

 - متن را بخواند و از روی متن نام ، اشیاء، افراد و ... را بنویسد.

 - کلمات مهم درس که ارزش املایی دارند را روی کارت های رنگی می نویسیم و آن ها را از وسط با قیچی می بریم ،قطعات را به گروه هامی دهیم و می خواهیم باتركيب نمودن قطعات کلمه ها را پیدا کرده و روی مقوایی که به آن ها داده ایم بچسبانند.

درست کردن نشانه و ساخت کلمه ی جدید با خمیر بازی

 - در این روش آموزگار دانش آموزان را گروه بند نموده و به هر گروه یکسری کلمات و جملات كه در پاکت مخصوص قراردارد،  داده می شود. اعضای گروه با همکاری یکدیگر و کنار هم قرار دادن کلمه ها و جملات، متني را تهيه کرده و در دفتر دیکته کلاسی خود می نویسند.

موشک بازی: کلمات را آموزگار بر روی موشک نوشته (موشک ها به تعداد فراگیران باشد) سپس آن را به طرف فراگیران پرتاب مي كند هر کس موشک را گرفت پس از خواندن كلمه با کناری خود تعویض کند

  و سپس کلمات را به یکدیگر دیکته بگویند.

 استفاده از روزنامه:

پیدا کردن کلمات جدید درس، پیدا کردن کلماتی که حروف هم صدا دارند، پیدا کردن هم خانواده کلمات.

 - املای گروهی: که پس از گروه بندی دانش آموزان، متن توسط معلم خوانده می شود و به ترتیب هر یک از اعضای گروه روی ورقه یک خط می نوید و تا آخر دیکته این کار را ادامه می دهند و بقیه افراد نظارت می کنند ودر صورت اشتباه هم دیگر را راهنمای می کنند.

- املای کلمه های هم خانواده یا مخالف: که با گفتن کلمه یا نشان دادن کارت کلمه به دانش آموزان، بچه ها هم خانواده یا مخالف کلمه مورد نظر رادر دفتر خود می نویسند.

- طرح معلم شاگرد: در زنگ املا معلم به عنوان شاگرد پای تخته رفته و هر یک از دانش آموزان کلماتی را از درس انتخاب کنند و به او بگویند تا روی تخته با خط زیبا بنویسد.

- املاي تفكيكي :دانش آموزان متن املا را با دقت بخوانند و جدول را کامل کنند.

نمونه

ق

ه

ظ

ای

 

 

 

 

 - دانش آموزان برای تصحیح اشتباهات خود پس از املابراي كلماتي كه اشتباه نوشته اند، کلمات هم خانواده، متضاد و یا هم معنا بنویسند.

-  نوشتن لغت های مشکل درس روی کارت ها و توزیع آن بین دانش آموزان، پس از پایان وقت کارت ها جمع شده و املا گفته می شود.

 - درست کردن کلمات با سنگ و سنگریزه ها با گواش

-  املاي موردي :در درس بگردند و کلمه هایي را که مثلاً "ط، ص، و ..." دارند را پیدا کنند و به صورت گروهی بنویسند.

- متن املا را داده و فراگیر کلمه های مثلا، شش نقطه ای را از متن املا پیدا کند و بنویسد.

- کلمه های دشوار را برایشان معنی و آنها را با خط تحریری نستعلیق روی تخته بنویسیم.

- دانش آموزان در منزل به بزرگترها املا بگویند و تصحیح نمایند.

 - روی تخته از متن درس چند کلمه يا چند جمله می نویسیم بعد از اینکه دانش آموز با دقت کلمه و جمله ها را دیدند و خواندند.

آن ها را پاک می کنیم و می خواهیم هر چه که در ذهنشان مانده بنویسند.

- معلم از متن املایی که تهیه کرده است کپی می گیرد.

بعد از اتمام املا کپی آن را روی هر میز قرار می دهد.

از روی کپی املاء دانش آموزان املای دوستان خود را تصحیح می کنند.

از آن ها می خواهد دور کلمه های اشتباه خط بشکند بعد برگه ی املا را به هم گروهی خود برگردانند تا صحیح کلمات را بنویسد.

معلم کار کنترل و نظارت را، با قدم زدن در کنار هر میز آغاز کند.

در پایان همه املاها را کنترل و به جای نمره از واژه های مثبت مانند: از سعی شما ممنونم، اگر بیشتر تلاش کنی، موفق خواهی بود و ... استفاده کند.

- املاي تفكيكي :با توجه به کلمات داده شده جدول زیر را کامل کن.

سودابه – کوه –کوزه- ماه

اِ    ِ    ه   ه

هـ     ـهـ  ـه    ه

 

 

 

 

 

 - در برگه ای با سایز 0 کلمات مهم و دارای اهمیت دیکته ای را خوش خط و درشت می نویسیم ،برگه را به دانش آموزان نشان می دهیم و می خواهیم کلمات را با صدای بلند بخوانند. پس از چند بار خواندن، برگه را بر می داریم. بعد به هر فراگیر برگه ای می دهیم که همان کلمات روی آن نوشته شده با این تفاوت که چند کلمه ی آن حذف شده است. آن ها پس از خواندن باید تشخیص دهند که چه کلمه هایي حذف شده و آن ها را بنویسند. می توان این املا را چند بار در برگه های مختلف انجام داد و هر بار چند کلمه را حذف نمود.

برای آشنایی دانش آموزان با حروف و صدای آن ها (توأما)، پس از تمرین حرف و صداي آن می توانید از دانش آموزان بخواهیدمتنی را که ما به توجه به جمله های کتاب تهیه کرده ایم (و تکثیر شده است) یا یکی از متن های کتاب درسی خود را با دقت نگاه کنندو حرفی را که ادا می کنید در کلمات جستجو کنندو پس از یافتن دور آن کلمه خط بکشند. باید توجه داشت که در این تمرین شما فقط صداي آن حرف را به دانش آموزان می گویید ودریافت شکل آن را به عهده ی او می گذارید. این تمرین نوعی سرگرمی برای او محسوب می شود و موجب می گردد که صدا و شکل حرف کاملاً در ذهن او جایگزین شود. شما در پایان می توانید برخی ا ز آن کلمات را روی تخته سیاه بنویسید. اگر حرف مورد نظرتان شکل های متفاوت باشد مثل "ه" می توانید در انتها جدولی (روی تخته سیاه) ترسیم کنید و کلماتی راکه دانش آموزان یافته اند زیر هر حرف بنویسید.

برای آشنایی با شکل های مختلف یک حرف مثل "س" یا " ِ ه" و مثل آن ها جدولی را (مثل نمونه ی زیر) روی تخته سیاه رسم کنید وازدانش آموزان بخواهید آن را عیناً در دفتر خود رسم کنند. سپس کلماتی را از درس های کتاب انتخاب کنیدو بخوانید و از آنها بخواهید آن را در جدول مربوط به خود یادداشت کنند. دقت داشته باشید که آن ها باید فقط با شنیدن کلمه بتوانند شکل حروف آن را در نظر آورند و آن کلمه را در جای درست خود بنشانند.

در انتها نوشته های دانش آموزان را جمع آوری کنید و با توجه به ضعف هر دانش آموز تمرین های دیگری به او بدهید.

 

ِ

ـه

ه

عـ

ـعـ

ع

ـه

ـهـ

کتابِ من

نامه

آماده

شاعر

معروف

شروع

هفته

مهمّ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

برخی حروف از جهت شکل یا صدا و یا هر دو، ه هم نزدیک هستند واحتمال اشتباه در آن ها بیشتر ست مثل حرف و صدای «ب»، «پ» یا «ا» و «آ» یا شکل های مختلف « ِ ه، ه» برای هر یک از این موارد یا موارد مشابه دیگر کلماتی را که دردرس های کتاب آمده است شناسایی کرده، هر یک از آن ها را روی یک کارت بنویسید، سپس آن ها را بین دانش آموزان تقسیم کنید و بعد یکی از صداها را به همراه کلمه ای که آن صدا در آن است بخوانید و از دانش آموزان بخواهید که به کارت های خود نگاه کنند .

 و اگر حرف یا صدای مورد نظر ما را در کلمه ی کارت خود دیدند آن را بیان کنند. اگر درست بود آن کارت را تحویل می گیریم و در انتها همه ی کلمات کارت ها را روی تخته سیاه می نویسیم

 تا دانش آموزان صدا و شکل را با هم درک کنند مثلاً در مورد صدای «ه»:

معلم: من کلمه ای را می خوانم و شما گوش می کنید:[1]

خانه؛ خ ا ن ـه: خانه

در این کلمه صدای ه دارم به کارت های خود نگاه کنید اگر کلمه ی شما صدای "ه" مثل خانه داشت آن را بخوانید.

دانش آموز: }دست بلند می کند و می خواند{ میوه

معلم: بچه ها، صدای "ه" در میوه شکل صدای "ه" در خانه است؟

دانش آموزان: نه

دانش آموز دیگر: کلمه ی "نامه"

معلم: درست است. } کارت او را می گیرد{

دانش آموز بعدی: پروانه

معلم: درست است. } کارت او را می گیرد{

سپس کلمات را یک بار دیگر می خواند: ه در خانه، نامه، پروانه مانند هم هستند. و آنها را روی تخته سیاه می نویسد.

کلمات دشوار درس را روی تخته سیاه بنویسید. ابتدا از دانش آموزان بخواهید که به دقت به آن ها نگاه کنند. سپس تک تک آن ها را بلند قرائت کنید وهم زمان به آن کلمه اشاره کنید نمایید و از دانش آموزان بخواهید هر کلمه را سه بار با صدای بلند بخوانند. پس از آن که در مورد همه ی کلمات نوشته شده این کار انجام شد، شما سکوت کنید و از دانش آموزان بخواهید با اشاره ی شما به کلمات آن ها را بلند بخوانند و وقتی چند بار این کار تکرار شد، همه را پاک کنید و از دانش آموزان بخواهید کلمات را با

 

خواندن شما، روی کاغذ بنویسند. سپس مجدداً کلمات را روی تخته سیاه بنویسید و از ان ها بخواهید .

نوشته های خود را با توجه به شکل صحیح آن ها بررسی کنندو اگر کلمه ای را غلط نوشته اند خط زده در بالا آن صحیح کلمه را بنویسند.

از دانش آموزان بخواهید درس را به دقت نگاه کنند و شکل کلمات آن را به خاطر بسپارند. سپس از آن ها بخواهید کتاب را ببندند. سپس جمله ای را بخوانید و در بین کلمه ای را جا بیندازید و از دانش آموزان بخواهید آن کلمه را بیان کنند. این کار را می توان به صورت انفرادی هم انجام داد و به هر دانش آموز یک جمله گفت و کلمه ای را حذف کرد.

اگر او نتوانست آن کلمه را بیان کند، طبعاً بقیه این کار را خواهند کرد.

پس از مشخص شدن هر کلمه ی جا افتاده (که معمولاً از میان کلمات جدید یا دشوار انتخاب می شود)

 ا زدانش آموز دیگر بخواهید که آن را روی تخته سیاه بنویسد. بدین ترتیب تمام کلمات دشوار یک جا نوشته می شود و دوباره همگی آن کلمات را با هم می خوانند.

به دانش آموزان بگویید یکی از صفحات کتاب را باز کنند، سپس یکی از کلمات آن صفحه را انتخاب کنید و بخوانید واز دانش آموزان بخواهید سریع آن کلمه را پیدا کنند.

هر کسی زودتر کلمه را پیدا کرد دست بلند می کند. وقتی مطمئن شدید کلمه را درست تشخیص داده، او را تشویق کنید یا به او امتیاز بدهید (این تشویق شکل های متنوع و مختلفی دارد و به ذوق معلم بستگی دارد.)

در این زمان از همان دانش آموز بخواهید کلمه بعدی را او انتخاب کند (همین، خود نوعی تشویق است) و به همین ترتیب ادامه دهید تا اکثر کلمات مورد نظر شما در کلاس مرور شود و دانش آموزان با شک کلمات بیش تر آشنا شوند.

برای انجام بهتر این تمرین واشراف بیش تر شما به اجرای آن ابتدا از دانش آموزان بخواهید سطرهای صفحه مورد نظر شما را شماره گذاری کنند تاهر کسی که دست بلند کرد سریع تر بتواند نشانی کلمه را به دیگران بگوید.

جدول کلمات متقاطع

با توجه به لغات دروس، جدولی از کلمات متقاطع ترتیب دهید و آن کلمات را در خانه های متفاوت آن، از راست به چپ یا از بالا به پایین وارد نمایید. سپس خانه های خالی را با حروف مختلف دیگر پر کنید و از دانش آموزان بخواهید که کلمات معنی دار صحیح را (به تعداد کلماتی که وارد کرده اید) یافته و بنویسند. این کار باعث تأمل بر روی حروف و کلمات می شود و شکل صحیح کلمه را در ذهن دانش آموز تثبیت

 می کند.

شما می توانید قبل از کلاس جدولی را تنظیم کنید، سپس آن را به روی تخته سیاه بکشید و از دانش آموزان بخواهید آن را عیناً رسم کنند.

آن ها می توانند دور کلمات صحیح را خط بکشند یا آن هارا یادداشت کنند.[2]

 

س

ق

ع

ی

س

ی

ر

م

ک

گ

ل

ک

ل

ک

و

ت

ن

ر

ل

ش

ن

ا

ه

د

ف

ا

ع

و

ظ

و

م

ر

غ

ژ

پ

ب

ق

ه

ر

م

ا

ن

ت

م

ا

ش

ا

ی

ی

گندم – قهرمان – کلاغ – مرغ – دفاع – گل – عیسی – لک لک – مواظبت – تماشایی

منبع کتاب نگارش 9

3 - املاء ارزش یابی و انواع آن :

هدف از املاء ارزشیابی سنجش و اندازه گیری پیش رفت دانش آموزان در درس املا می باشد . همچنین کشف نقاط قوت و ضعف آنان از طریق این نوع املاء امکان پذیر است .

انواع املاي ارزشيابي :

- دانش آموزان نگاه می کنندو کلمه ها را می خوانند. بعد متن دیکته را زنگ بعد به دانش آموزان می گوییم و آن ها می نویسند سپس آموزگار دیکته ها را تصحیح می کند.

- می توان املایی را به صورت رونوشتی بدون نقطه، بدون تشدید و یا به صورت لغات ناقص، به دانش آموزان داد تا آنان در جای مناسب نقطه بگذارند و یا تشدید بگذارند یا لغت ناقص را کامل کنند.

- می توان دیکته را به صورت لغت درست و نادرست در کنار هم قرار داد تا بچه ها کلمه غلط را خط بزنند.

- نوشتن کلمه ی مورد نظر در جای خالی:

متن درس به صورت جاي خالي برخي از كلمات در اختيار دانش آموزان قرار داده مي شود،معلم متن را خوانده و دانش آموزان جاهای خالی را کامل می كنند.

- تصویری در ارتباط با درس داده و از فراگیر می خواهیم که با توجه به تصویر از متن درس چند جمله پیدا کند و بنویسد. سپس آموزگار آن را تصحيح می کند.

- معلمین می توانند جملات کتاب را به صورت درهم ریخته نوشته دراختیار فراگیران قرار دهند تا به جای دیکته معمولی، آن را مرتب سازند.

- متن کتاب را در اختیار دانش آموزان قرار داد و به طوری که کلمات مهم و کلیدی آن را خالی گذاشت تا

 دانش آموزان آن را بنویسند.

- املا با ضبط صوت: متن مورد نظرمان را روی کاست ضبط کرده، در کلاس نوار را بچه ها گوش کرده و بنویسند و در آخر معلم نوشته ها دانش آموزان را صحیح کند.

- تصویر یکی از دروس را داده تا دانش آموزان برای آن چند جمله بنویسند سپس توسط معلم تصحیح مي شود.

- متن املا را به صورت جای خالی به فراگیر داده و سپس آموزگار متن را کامل بخواند و فراگیر کلمات نوشته نشده را با گوش کردن بنویسد.

- ساختن کلمه با حروف (نشانه های) داده شده

مثال: با این حرف ها یک کلمه بسازید: خ د و

- کلمات زیر را با یکی از شکل ها (ب ی ای) کامل کن.

با یکی از نشانه های (ز – ذ – ض - ظ) کلمات زیر را کامل کنند.

موا   ب – ا   – ا  ان – با  ی – حو  -

- متن درس را به دانش آموزان داده، جاي بعضي از كلمات را خالی می گذاریم دانش آموزان ازطريق خواندن كتاب متن را کامل کنند.

آیا تاکنون دریا را ......... دریا .......... زیباو تماشایی است ........... .

اين روش حین تدریس املاي آموزشي وپس از تدریس املاي ارزشیابی مي باشد.

- کامل کردن جمله و متن به کمک تصویر

- کامل کردن جمله با استفاده از کلمات داده شده.

- کلمات زیر را بخوان هر کجا که علامت تشدید لازم است علامت ( ّ) را در جای مناسب قرار بده.

بنا – ممکن – نقاش – پاییز – اول

- متن زیر را بخوان هرجاكه لازم است، سرکج ، تشدید، نقطه و ... را در جای مناسب قرار بده.

 - جدول زیر را با توجه به کلمات داده شده کامل کن.

 مخصوص – خروس – گوزن – صابون - گاری – خرگوش و ...

 

 

 

 

 

- دیکته حفظی: دانش آموزان متن درس را حفظ کنند و از حفظ املا بنویسند.

4 - املا تلفیقی:

 هدف از این املا تنوع بخشی به ساعت املاءوتلفیق اهداف  انواع املاهای کاربردی – آموزشی و ارزشیابی می باشد.

- بچه ها را گروه بندی می کنیم و سپس هر گروه متن دیکته ای را می نویسد و برای گروه دیگر

می خواند تا آن گروه بنویسند. دیکته گروه به گروه نام دیگر این دیکته است و در پایان دیکته تصحیح شود.

- معلم می تواند املا را بر روی چندین کارت بنویسد و این کات ها بین گروه ها تقسیم شود تا تمام گروه ها کارت را ببینند و سپس کارت ها را جمع کرده و از روی آن ها دیکته گفته شود بعد دیکته ها تصحیح شود.

- از واژه های مهم درس پازل درست می کنیم و بچه ها با مرتب کردن پازل به کلمه مورد نظر رسیده و جمله می سازد.

- تعدادی کلمه را به دلخواه معلم با توجه به درس روی کارت های مختلف نوشته و با نشان دادن هر کارت دانش آموزان پس از مشاهده و خواند آن کلمه را به ذهن سپرده و پس برگرداندن کارت بچه ها آن

 رادر دفترشان می نویسند. و این کار ادامه می یابد، تا دیکته تمام شود. بعد دیکته توسط معلم تصحیح

 می گردد.

- ساخت جملات جديدبا استفاده از لغات مهم درس توسط معلم وگفتن املا

- دیکته ذهنی: داخل تصاویری مثل خرگوش، کفش و ... 10 کلمه نوشته که این 10 کلمه را از دو یا سه درس جداگانه انتخاب می کنیم و در اختیار بچه ها قرار می دهیم و 10 یا 15 دقیقه زمان می دهیم که آن رادر ذهن دسته بندی و حفظ نمایند. سپس برگه را گرفته می خواهیم که هم زمان شروع به نوشتن کنند. بر اساس تعداد کلمه ای که به ذهن سپرده اند تشويق می شوند در پایان تصاویر را بر می گردانیم تا دور کلمه هایی که یادشان بوده و نوشته اند خط بکشند، تصویر رارنگ کنندو مقابل یا زیر همان صفحه بچسبانند. به مرور تعداد کلمات را افزایش می دهیم به طور یکه به 20 کلمه برسد. فراگیری که بتواند 20 کلمه را به یاد بسپارد درجه ي عالي را می گیرد.

 - املای بریده روزنامه: که در این مورد حروف یا ترکيبها یا کلمه های خوانده شده را از روزنامه پیدا کرده با قیچی بریده و با آن ها کلمه یا جمله درست کرده در دفترشان بچسبانند.

- املای تقویت حافظه: بدین صورت که معلم متنی را روی تخته می نویسد و سپس متن را برای دانش آموزان می خواند و سپس روی نوشته هایش روی تخته پرده می کشد و بچه ها باید هر آنچه از متن را

 فهمیده اند بنویسند. سپس معلم پرده را از تخته بر می دارد و بچه ها متن خود را با متن تخته مقایسه

 می کنند و به خود امتیاز می دهند.

- از دانش آموزان خواسته می شود تا از روی درس بخوانند بعد دفترهای املای خود را بازگو کنند و جملاتی که یادشان می آید از همان درس بنویسند یعنی خود به خود املا بگویند در پایان املا توسط آموزگار تصحیح شود.

- تصاویری همراه با لغات به دانش آموزان داده می شود باید به دقت به کلمه هایی که زیر شکل نوشته شده نگاه کنند سپس دور کلمه ی مناسب خط بکشند در نهایت معلم دیکته ها را تصحیح می کند.

 - متنی را از قبل آماده می کنیم در آن متن کلمات مورد نظر را که از لحاظ معنایی و املایی ارزش دارند قبلاً تعین می کنیم. متن را می خوانیم تا بچه ها بنویسند به کلمه های مورد نظر که رسیدیم از بچه ها بنویسند به کلمه های مورد نظر که رسیدیم از بچه های می خواهیم معنی کلمه را بنویسند.

- از متن درس کلماتی را که نشانه ی ص – ث دارند را پیدا کن و آن ها را در دفتر بنویس، سپس با هر کدام یک جمله زیبا بنویس.

- تعدادی کلمه می دهیم و می خواهیم که دور کلماتی که نام حیوان، گل، اسم، به دلخواه معلم را پیدا کند و یک بار از روی آن بنویسید.

- جدولی داده و فراگیر آن رابا جواب دادن به سوالات کامل کند.

- معلم لغاتی را بر روی مقوا می نویسد و مقوا را به تخته نصب می کندو زمان کوتاهی وقت می دهد تا دانش آموزان کلمات را به دقت نگاه کنند و سپس مقوا را جمع می کند. در این جا بچه ها هر آنچه از لغات در ذهنشان مانده است را می نویسند و ما لغات آنان را تصحیح می کنیم تا دقت آنان سنجیده شود.

- فراگیران کلماتی بنویسند که نشانه های اول و آخر آن ها مثل هم باشند.

- متن املا را خوانده و فراگیران بنویسند اما کلمه ی آخر هر جمله خوانده نمی شود و دانش آموز با توجه به معنی خود آن را بنویسد.

- دیکته روزنامه ای: معلم قسمت های درشت روزنامه را جدا کرده دربرگه اي چسبانده و پس از تکثیر در اختیار فراگیران قرار مي دهدو می خواهد که کلمات مورد نظر او را پیدا کنند و دورش خط بکشند. یا می توان از قبل حدود 5 الی 20 کلمه را در نظر گرفته و در برگه ای کوچک به تعداد بچه ها تکثیر نمود. از دانش آموزان خواست که آن ها را پیدا کنند و دورشان خط بکشند و بر اساس تعداد کلمه ای که پیدا می کنندامتياز می گیرند.

- تنی را از قبل نوشته و روی ورقه تکثیر می کنیم در آن متن به جای بعضی از کلمات تصاویر کشیده

می شود، روز املا به هر دانش آموز متن آماده رامی دهیم تا آن را در دفتر املا بنویسند لازم به ذکر است که دانش آموز فقط کلمات تصاویر را نمی نویسد بلکه تمام متن را از اول در دفتر املای خود پاکنویس می کند. می توان این املا را املای تصویري نام نهاد.

 - معلم متنی را با استفاده از جملات 2 تا از درس های کتاب تهیه می کند. سپس به دانش آموزان گفته

 می شود نام دو درس که متن از آن تهیه شده را بالای صفحات مجاور خود بنویسند. حالا معلم متن را

می خواند پس از اتمام هر جمله دانش آموزان آن را در صفحه ی مربوطه می نویسند.

- در روش دیگر، باز بچه ها به گروه های 5 یا 6 نفره تقسیم ی شوند. 10 کلمه مهم از درس انتخاب می کنیم و از بچه ها در گروه ها می خواهیم که هر کدام جمله ای را در ارتباط با درس بنویسند و هر گروه جملات خود را کنار هم گذاشته و یک متن کوتاه و زیبا بسازد.

- وقتی معلم دیکته را تصحیح می نماید، در حضور دانش آموز فقط زیر غلط ها را خط می کشد و می خواهد که فراگیر ان آن ها را تصحیح نمایند (اگر نتوانست از کتاب کمک بگیرد.) سپس باتصحیح شده ی غلط های خود  جمله سازی نماید.

تقدیروتشکر

- در پايان از كليه ي همكاراني كه خالصانه تجربيات ارزنده خود را در اختيار اينجانب قرار دادند تا اين مجموعه كامل گردد بي نهايت سپاس گزارم.

                                                           ومن ا... توفيق

 

منابع

تجربيات پيشكسوتان عرصه ي علم

کتاب نگارش 9 - راهنمای آموزش املاء، انشاء و دستورزبان فارسی- جواد محقق نیشابوری

 نشر لوح زرین 1385

 

 



 

 

+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم آذر 1388ساعت 16:43  توسط فاطمه حسین کاظمی |